Η προίκα

*Tου Γιώργου Μαυρωτά

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 άρχισε να γίνεται μια παγκόσμια προσπάθεια για την αναστροφή της κλιματικής αλλαγής η οποία είχε αρχίσει να αναγνωρίζεται (αν και υπάρχουν ακόμα και σήμερα απόψεις που δεν την παραδέχονται). Το πρωτόκολλο του Κυότο το 1997 ποσοτικοποίησε τους στόχους που πρέπει να τεθούν από την ανθρωπότητα για να αποτραπεί η υπερθέρμανση του πλανήτη λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου. Βασικός υπεύθυνος αναγνωρίστηκε ότι ήταν οι ανθρωπογενείς δραστηριότητες και ιδιαίτερα οι διεργασίες καύσεις που απελευθερώνουν διοξείδιο του άνθρακα (CO2) που είναι και το βασικότερο αέριο του θερμοκηπίου. Κάθε χώρα που υπέγραψε το πρωτόκολλο έβαλε στόχους μείωσης των εκπομπών CO2 είτε αυξάνοντας τη χρήση καθαρότερων πηγών ενέργειας (όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή AΠΕ) είτε με πρακτικές εξοικονόμησης ενέργειας. Πώς έγινε αυτό; Δίνοντας κίνητρα στους πολίτες να στραφούν σε τέτοιες πρακτικές οι οποίες είναι ωφέλιμες για την κοινωνία (είτε με επιδοτήσεις, φοροαπαλλαγές κλπ).

 

«Τι μας τα λες αυτά ρε Μαυρωτά…», θα σκεφτόσαστε τώρα όλοι, «…σε λάθος site έστειλες το κείμενο». Κι όμως, προσέξτε τη σχέση τους με τον αθλητισμό: Όταν μια δραστηριότητα είναι επωφελής για την κοινωνία η πολιτεία οφείλει να σπρώχνει τους πολίτες σε αντίστοιχες συμπεριφορές. Πώς; Επιβάλλοντας; Όχι. Δίνοντας κίνητρα και υποδομές όπως κάνει με τις ΑΠΕ, τις πρακτικές εξοικονόμησης ή καθαρότερης ενέργειας. Το ίδιο λοιπόν πρέπει να κάνει και με τον αθλητισμό. Αν βέβαια πιστεύει ότι ο αθλητισμός είναι σήμερα αναγκαιότητα…

 

Και σε αυτό είμαι κατηγορηματικός: στη σημερινή μας εποχή ο αθλητισμός είναι πλέον αναγκαιότητα. Τόσο για τους μεγάλους (αλλά αυτό θέλει ένα άρθρο μόνο του), αλλά κυρίως για τους νέους και τα παιδιά. Τα τελευταία 10-15 χρόνια η ψυχαγωγία των παιδιών από την αλάνα έχει μεταφερθεί στον καναπέ. Εκεί που εμείς παίζαμε μπάλα στις αλάνες ή κάναμε ποδήλατο στους άδειους δρόμους τώρα οι αλάνες γέμισαν πολυκατοικίες και οι δρόμοι διπλοπαρκαρισμένα αυτοκίνητα. Εκεί που οι μανάδες μας ξεχνούσαν να μας μαζέψουν, τώρα ούτε για κάλαντα στο διπλανό τετράγωνο δεν τα αφήνουμε μόνα τους. Έτσι, αναπόφευκτα, το playstation και το facebook έγιναν η δική τους παρέα. Χωρίς όμως ιδρωμένα αναψοκοκκινισμένα μάγουλα, χωρίς κακάδια στα γόνατα και στους αγκώνες πώς μεγαλώνουν τα σημερινά παιδιά; Βάλτε λίγο σε αυτά και το άφθονο junk food και χωρίς να το καταλάβουμε φτάσαμε να φλερτάρουμε με τα μετάλλια στην παιδική παχυσαρκία.

 

Η μοναδική πλέον διέξοδος αθλητισμού των παιδιών είναι μέσω των σωματείων, καθότι δεν υπάρχει ουσιαστικός σχολικός αθλητισμός στην Ελλάδα. Πριν από μόλις μερικά χρόνια υπήρχε πληθώρα αθλητικών εγκαταστάσεων στις οποίες μπορούσαν να αθληθούν τα παιδιά. Αυτές τις μοιράζονταν ως επί των πλείστων τα τοπικά σωματεία ενώ η πολιτεία αναλάμβανε τα λειτουργικά έξοδά των εγκαταστάσεων. Μάλιστα, σκεπτόμενη πώς θα σπρώξει περισσότερα παιδιά σε αυτές τις εγκαταστάσεις για να αθληθούν, η πολιτεία αποφάσισε να θεσπίσει κίνητρα με την εισαγωγή τους στα πανεπιστήμια. Εκεί το πράγμα (όπως συνήθως συμβαίνει στην Ελλάδα) κάπου ξεχείλωσε. Ήρθαν και τα περιστατικά ντόπινγκ του 2008 και η πολιτεία αποφάσισε πανικόβλητη να τα πετσοκόψει. Έτσι οι μαθητές – αθλητές τιμωρήθηκαν ουσιαστικά για τα κατορθώματα κάποιων εκπροσώπων της εθνικής μας ματαιοδοξίας, μια και ως γνωστόν, ο αθλητισμός έπαιζε τον ρόλο του εθνικού μας Viagra.

 

Κάποιο παιδί όμως που πραγματικά ήθελε (αυτό και κυρίως οι γονείς του), μπορούσε να κάνει τον αθλητισμό του χωρίς να στοχεύει στα κίνητρα. Άλλωστε ο αθλητισμός σου δίνει πολλά περισσότερα από μια, έστω γενναία, έκπτωση στα μόρια που οδηγούν στο πανεπιστήμιο. Σήμερα όμως η δυνατότητα αυτή στερείται από πολλά παιδιά λόγω της ανικανότητας της πολιτείας να συντηρήσει τις αθλητικές εγκαταστάσεις. Η οικονομική κρίση ήρθε να δέσει με τα φαινόμενα ανύπαρκτου ουσιαστικά μάνατζμεντ (δεν χρειάζεται άλλωστε όταν στα δίνουν όλα έτοιμα) και τα κολυμβητήρια και τα γυμναστήρια κλείνουν το ένα μετά το άλλο.
Η διασφάλιση της λειτουργίας των αθλητικών εγκαταστάσεων, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης, είναι ένα από τα βασικά αντίδοτα στην κοινωνική απομόνωση των νέων. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι τη νεολαία της σερβικής κοινωνίας κατά την διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας που έζησε κρίσεις, αποκλεισμούς και πολέμους, ουσιαστικά την έσωσε η δυνατότητα να αθλείται. Είδα από κοντά πώς με νύχια και με δόντια κράτησαν όσες εγκαταστάσεις μπορούσαν ανοιχτές γιατί ήξεραν ότι αυτές οι αθλητικές κυψέλες δεν ωφελούν μόνο τα παιδιά που πηγαίνουν εκεί, αλλά έχουν αντίκτυπο σε ολόκληρη την κοινωνία τους.

 

Εν κατακλείδι νομίζω ότι η πολιτεία πρέπει να βάλει ψηλά στις προτεραιότητές της την διασφάλιση της λειτουργίας του ελληνικού αθλητισμού. Και δεν αναφέρομαι στο επαγγελματικό επίπεδο όσο στο ερασιτεχνικό και κυρίως σε αυτό που έχει να κάνει με τα παιδιά. Ξέρω ότι δεν θα μπορεί πλέον η πολιτεία να τα παρέχει όλα (όπως στην εποχή μου) και ότι το μοντέλο στα σωματεία θα γίνει πλέον πιο ανταποδοτικό, που σημαίνει ότι οι γονείς θα βάζουμε το χέρι στην τσέπη για να αθλούνται τα παιδιά μας. Όταν όμως έχουμε αποδεχτεί ως κοινωνία να δίνουμε τόσα λεφτά στα φροντιστήρια της δωρεάν παιδείας γιατί να αρνούμαστε να βάζουμε το χέρι στην τσέπη για να κάνει το παιδί μας αθλητισμό; Το new deal στον ελληνικό αθλητισμό θα είναι να παρέχει η πολιτεία τις εγκαταστάσεις κι ένα μέρος των λειτουργικών τους εξόδων θα καλύπτονται από τους χρήστες. Όσο και να μας κακοφαίνεται αυτό είναι μονόδρομος. Η «επένδυση» όμως αυτή στον αθλητισμό των παιδιών μας ακόμα και στις δύσκολες μέρες της κρίσης , πιστέψτε με, είναι μοναδική προίκα για αυτά. Όχι επειδή θα πάρουν μετάλλια ή θα κάνουν ωραίο σώμα, αλλά επειδή θα μάθουν να πέφτουν και να ξανασηκώνονται, να διαχειρίζονται το άγχος, να προσπαθούν με επιμονή και υπομονή, να μη λουφάρουν. Χρήσιμα πράγματα, ιδιαίτερα στις δύσκολες μέρες μας. Δεν συμφωνείτε;