Όλα αυτά που έχασα το 2011

Κάθε χρονιά, από το 2001 και μπρος, είναι «αυτή που άλλαξε ο κόσμος». Όλα αυτά που έχουμε ζήσει δέκα χρόνια τώρα, φτάνουν για δέκα ζωές. Είδαμε απίστευτα εγκλήματα από το χέρι της τρομοκρατίας, είδαμε γι απάντηση πόλεμο παντού, βιώσαμε μία νέα οικονομική πραγματικότητα, ένα New World Order μέσα στο οποίο κληθήκαμε να ζήσουμε, να παλέψουμε για να κληροδοτήσουμε παρακάτω.

Δέκα χρόνια τώρα, τίποτε απ αυτά δεν τελείωσε οριστικά ούτε ως γεγονότα, ούτε (πολύ περισσότερο) ως τα επακόλουθα, οι συνέπειές τους. Αυτά μετράμε στο τέλος κάθε χρόνου από τότε κι ελπίζουμε η ζυγαριά να μη γείρει ξανά προς την «κακή» πλευρά, αλλά για μία φορά να στρίψει προς την «καλή», την αισιόδοξη.

Θα περιμένουμε κι άλλο… Γιατί στο τέλος του 2011, στο φινάλε μιας χρονιάς επεισοδιακής, ανταριασμένης, πρωτόγνωρης, η ζυγαριά δεν εκπλήσσει: γέρνει ξανά προς τη συνήθη πλευρά. Για μένα το «ζύγισμα» ήταν ξανά δουλειά: ξεκινήσαμε, στο in.gr, την ετήσια ανασκόπηση θα τη δείτε, όπου να ναι, στον αέρα. Τα γεγονότα του 11 μπήκαν στη σειρά, αραδιασμένα σ ένα Word, η ακριβέστατη καταγραφή 365 ημερών.

Διαβάζω και ξαναδιαβάζω τη λίστα, «ζω» και «ξαναζώ» τη χρονιά. Κι όλο έχω την αίσθηση του ορόσημου: πως φέτος τελείωσαν -οριστικά κι αμετάκλητα- πολλά πράγματα που θεωρούσα δεδομένα· καλά ή κακά, εγώ πάντα ήξερα πως ήταν εκεί, ήταν η καθημερινότητα, και περίμενα να πεταχτούν κάθε τόσο στην επικαιρότητα, στις λίστες με τα τηλεγραφήματα και στις οθόνες με τις ειδήσεις μα πλέον έχουν φύγει από την ειδησεογραφία, έχουν περάσει στην ιστορία. Το 2011 ήταν η τελευταία φορά που μάθαμε γι αυτά…

Ήταν το φινάλε για προσωπικότητες σαν τον Οσάμα μπιν Λάντεν και τον Μουαμάρ Καντάφι, που είχαν βάψει με αίμα τα χέρια τους και που βρήκαν έναν θάνατο βίαιο, συνεπή με τον τρόπο που έζησαν όλη τη ζωή τους. Έγραφα γι αυτούς για χρόνια, οι κινήσεις τους ήταν για μένα είδηση, οι πράξεις τους ήταν άλλο ένα σημαδάκι στη bullet list των ιστορικών γεγονότων δεκαετιών ολόκληρων ώς την ώρα που… από ένα bullet στον καθένα έγραψε το τέλος.

Έφυγαν κι ινδάλματα, ήρωες, άνθρωποι που η φιλοσοφία τους ταιριάζει ταμάμ με τη δική μου: για τον Στιβ Τζομπς θρήνησα γιατί δεν έχασα απλώς αυτόν που εμπνεόταν τα εργαλεία μου, μα γιατί έχασα -όπως όλοι μας- το μυαλό που σκεφτόταν διαφορετικά, που ήθελε να αλλάξει τον κόσμο με την τεχνολογία, που το όραμά του για τις μηχανές και τα κομπιούτερ ήταν -πρώτα απ όλα- ανθρωποκεντρικό και που (σαν ένας modern day Τζεπέτο) έδωσε ζωή στα απλά, καθημερινά, «ξύλινα» προϊόντα…

Τελείωσαν και γεγονότα που με σημάδεψαν και για προσωπικούς λόγους, σαν τον πόλεμο στο Ιράκ, που τον έζησα από μακριά (παρακολουθώντας) κι από κοντά (γράφοντας) όχι, δυστυχώς ή ευτυχώς, από «μέσα». Καθώς τελειώνει το 2011 τελείωσε κι αυτός, άδοξα όπως άρχισε, μα -όπως όλοι- δεν κληροδότησε τίποτε καλό, γιατί τη δημοκρατία και την πρόοδο δεν τη προωθείς με τη βία, δεν την σερβίρεις με την κάννη του όπλου. Κι ήταν σημαδιακός γιατί άφησε πίσω μία σειρά από σπαρακτικές προσωπικές ιστορίες, διηγήσεις κι εμπειρίες σαν κι αυτές που μου αρέσει να μαζεύω απ όπου μπορώ, απ αυτές που θα σου γράψω εδώ καμμία φορά που θα χρειαστείς κουράγιο και ινδάλματα πραγματικά, όχι αστεία τηλεοπτικά είδωλα…

Κι ήταν και ιδέες στις οποίες με πότισε η παιδική μου ηλικία και μεγάλωσαν μαζί μου. Με το τέλος του Διαστημικού Λεωφορείου και το φινάλε μιας ολόκληρης εποχής της διαστημικής εξερεύνησης, τελειώνει και η ελπίδα για το καινούργιο και το άγνωστο που είχα κάθε φορά που το ογκώδες Space Shuttle σηκωνόταν στον ουρανό. Έστω κι αν μετά το Challenger σταμάτησα να παρακολουθώ την εκτόξευση όταν, σαν έφηβος, βλέπεις τους ήρωές σου να γίνονται κοσμική σκόνη εμπρός στα μάτια σου, μεγαλώνεις απότομα, βίαια…

Και πρόσωπα φανταστικά, χαρακτήρες, που όμως έπαιρνα απ αυτούς οξυγόνο, μία ανάσα φαντασίας όταν ο ρεαλιστικός κόσμος ήταν πολύ σκληρός (θυμήσου, είναι το 2011). Χωρίς τον Χάρι Πότερ και το σύμπαν του, μετά το αμετάκλητο φινάλε της σειράς, η πραγματικότητα θα είναι πολύ πιο πεζή, γιατί όλοι έχουμε ανάγκη τα παραμύθια, τα χρειαζόμαστε όταν η αληθινή ζωή είναι αβάσταχτη, είχαμε ανάγκη να πιστέψουμε πως η ζωή θα αλλάξει με ένα spell, ψάχναμε το μαγικό ραβδάκι για να νικήσουμε το Κακό…

Ήταν και τα μεγάλα, υγρά μάτια της Λιζ Τέιλορ που έσβησαν και η ιδιαίτερη, συγκλονιστική φωνή της Έιμι Γουαϊνχάουζ που σιώπησε. Xωρίς αυτά πρέπει να κάνουμε από το 2011 και μετά, χωρίς τη Λιζ που έγραψε το τέλος της εποχής του Χρυσού Χόλιγουντ, της Τελευταίας Μεγάλης Σταρ του σινεμά, ξεστομίζοντας ατάκες σαν το «ορκίζομαι, αν υπήρχες, θα σε χώριζα!» της Μάρθα στη Βιρτζίνια Γουλφ. Και χωρίς την Έιμι, που οι καταχρήσεις σφυρηλάτησαν τη φωνή της όπως ακριβώς συνέβαινε με τις αυθεντικές ντίβες της σόουλ στα fifties, τα βάσανα κι οι δαίμονές της ήταν το μέταλλο εκείνο που τής έδινε χροιά να τραγουδάει διαμάντια σαν το «Back to black»…

Είναι κι άλλα πράγματα που τελείωσαν οριστικά στο 2011, όπως η News of the World ή η Όπρα Ουίνφρεϊ, μα αυτά δε μ ενδιέφεραν τόσο ώστε να τα αποχαιρετήσω με λίγες παραπάνω λέξεις. Όλα τα «δικά μου» πάνε πια. Έτσι θα μπει το 2012. Θα κουβαλήσει το νέο και, παράλληλα, θα στείλει σ εκείνο το φημισμένο χρονοντούλαπο πρόσωπα και γεγονότα που δεν πρόκειται να ξανάρθουν κι άλλοτε χαίρομαι κι άλλοτε λυπάμαι γι αυτό. Η ζωή πάει μπροστά, σύμφωνοι· μα το τέλος, η αυλαία, το φινάλε το οριστικό δεν μπορεί ποτέ να είναι εύκολο για να το καταπιείς.