Euro, το πρόζακ της Ευρώπης

Βυθισμένος σε ένα καταθλιπτικό σκοτάδι, μέσα στην σιγή και στην δυσάρεστη απόπνοια ο Χουάν πέφτει σε μια ρέμβη αυτολύπησης, ώσπου να αναζωπυρωθεί η οργή του. Ένας ρωμαλέος άνδρας μοιάζει να έχει παρολισθήσει χωρίς φιλοδοξία. Σε έναν τόπο με όψη πτώματος και αποθαρρυντικές προοπτικές, όπως η Ισπανία, ο Χουάν ιχνηλατεί τα σημάδια της συντριπτικής του «ήττας». Άνεργος από το 2008, όταν ο κατασκευαστικός τομέας στην Ισπανία κατέρρευσε και άρχιζε η οικονομική ύφεση, που πλέον έχει τυλιχθεί σαν αποπνικτική θηλιά γύρω από τον λαιμό. Πλέον το βλέμμα του μαρτυρά ότι έχει περάσει τόσους εφιάλτες.

 

Για περίπου 4 χρόνια έχει κυριευθεί από το αίσθημα της αυτοϋποτίμησης και τα παρηγορητικά λόγια επιδεινώνουν την κατωτερότητα του. Σε αυτό το ράλι κατάθλιψης, το πρόζακ του, το «χάπι της ευτυχίας», όπως είχε αποκληθεί, ήταν πάντοτε το ποδόσφαιρο. «Το καλοκαίρι του 2010 χάρηκα για πρώτη φορά έπειτα από την απόλυση μου. Για έναν μήνα ένιωσα και πάλι αισιόδοξος, μου γεννήθηκε η ελπίδα ότι μπορώ να τα καταφέρω ξανά» εξομολογείται ο οπαδός της Ντεπορτίβο Λα Κορούνια, η οποία τα τελευταία χρόνια κλιμάκωσε την θλίψη των οπαδών της με τις παραστάσεις θλίψης που παρέδιδε στο πάλαι ποτέ κολαστήριο του «Ριαθόρ», που μετατράπηκε σε έναν παράδεισο για τους αντίπαλους της. Το Παγκόσμιο Κύπελλο της Νοτίου Αφρικής λειτούργησε για τον Χουάν σαν ένα ναρκωτικό, που τον έκανε να ξεχάσει για λίγες ημέρες την ασφυκτική κατάσταση του. Δυο χρόνια μετά, το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου που αρχίζει απόψε στα γήπεδα της Πολωνίας και της Ουκρανίας θα αποτελέσει για πρώτη φορά στην ιστορία της διοργάνωσης ένα συλλογικό πρόζακ που για μερικές ημέρες θα αφήσει στην λήθη την κατάθλιψη…

 

Η όαση της κοινωνίας

 

Ο Αργεντινός ψυχίατρος Ενρίκε Πιτσόν Ριβιέρ βρήκε τον αποτελεσματικότερο σύμμαχο κατά της κατάθλιψης στο ποδόσφαιρο. Ήταν η δεκαετία του 1940 όταν ο Ριβιέρ προσπαθώντας να θρυμματίσει τα τείχη της ανθρώπινης θλίψης συγκρότησε ποδοσφαιρικές ομάδες, τις οποίες αποτελούσαν οι ασθενείς του. Η τρέλα της μπάλας τους έκανε και πάλι για λίγο παιδιά και μερικά χαμόγελα άφησαν τα λυτρωτικά τους ίχνη στα πρόσωπα ανθρώπων που ως εκείνη την στιγμή τα διαφέντευε η άφατη μελαγχολία. Σχεδόν 80 χρόνια μετά η Ευρώπη τραντάζεται σαν καράβι χωρίς ιστία εν τω μέσω λυσσασμένης φουρτούνας. Η ανεργία έχει φτάσει σε ιστορικό υψηλό και το μέλλον μοιάζει να απλώνεται σαν σάβανο στις ελπίδες. Αργά αλλά σταθερά ο Ευρωπαίος πολίτης μετακινείται από το περίπλοκο της διάσωσης της πατρίδας του στον απελπισμό της επόμενης, ζοφερής ημέρας. Για τον λόγο αυτό, το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου μοιάζει σαν μια όαση για την κοινωνία. Το παιχνίδι εκτόνωσης, όπως το έχει περιγράψει ο Εδουάρδο Γκαλεάνο, θα δώσει την ευκαιρία στους πολίτες, των οποίων ο θυμός έχει φουντώσει και δημιουργήσει μια σπείρα έκστασης, να μετασχηματίσουν τα καταστροφικά τους συναισθήματα σε δημιουργία. Ο Ριβιέρ υποστήριζε ότι το ποδόσφαιρο ανήκει στην σφαίρα της μυθοπλασίας, όπως και η λογοτεχνία και ο κινηματογράφος. Για όσο διαρκεί ένα παιχνίδι ο οπαδός ζει μια ψευδαίσθηση. Σπάνια θα τον ακούσεις να λέει ότι απόψε παίζει η ομάδα μου. «Σήμερα παίζουμε εμείς» ουρλιάζει και ο άνεμος του πάθους του πιστεύει ότι κλωτσάει την μπάλα. Στο τέλος του αγώνα γιορτάζει την νίκη του ή θρηνεί την ήττα του. Τα προβλήματα του, η ανεργία, η οικονομική δυσπραγία, η υγεία του παραμερίζονται και η εκτόνωση που του δίνει ένα παιχνίδι προσομοιάζει μόνο με αυτή της έντονης γυμναστικής….

 

Το αναισθητικό των φόβων

Με παθητική αισιοδοξία και περίτρομο ύφος τα PIGS της Ευρώπης(Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία) θα βρεθούν στο επίκεντρο του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος. Η αβεβαιότητα των ζωών των οπαδών τους έχει κορυφωθεί και η χαρά, που γεννιέται από την απόλαυση του παιχνιδιού θα είναι για πρώτη φορά τόσο έντονα στηριγμένη σε σαθρά θεμέλια. Γιατί παρά την δόση του πρόζακ που θα λάβει ο καταθλιπτικός γνωρίζει ότι από την 2α Ιουλίου θα επιστρέψει στον τρόμο που προκαλεί η πραγματική ζωή. Η ομορφιά, η φαντασία, το θράσος ενός ποδοσφαιρικού τολμητία, ενός εφευρέτη εκπλήξεων θα μοιάζει σαν μια ανταύγεια φωτός για τις ψυχές των οπαδών, για τις περίπου 25 ημέρες, που το ποδόσφαιρο θα λειτουργήσει σαν αναισθητικό των φόβων των πολιτών της Ευρώπης, οι οποίοι προσπαθούν να σωθούν πάνω στο ναυάγιο της Ηπείρου. Και όταν την 1η Ιουλίου η αυλαία του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος θα ατονήσει ακαριαία η επίδραση του ποδοσφαιρικού πρόζακ, μια αίσθηση μελαγχολίας και απομάκρυνσης θα επισφραγίσει την ζωή του Χουάν και των υπολοίπων πολιτών της Ευρώπης.