H Σταύρωση και η Ανάσταση του ποδοσφαίρου !

*Του Γιάννη Αγραφιώτη

Στις 15 Απριλίου 1989, στο γήπεδο Χίλσμπορο του Σέφιλντ όπου διεξαγόταν ο ημιτελικός του Κυπέλλου μεταξύ Λίβερπουλ και Νότιγχαμ Φόρεστ, γράφτηκε μια από τις πιο μελανές σελίδες στην ιστορία του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Στην είσοδο της κερκίδας της οδού Λέπινγκς Λέιν όπου φιλοξενούνταν οι οπαδοί της Λίβερπουλ 96 άνθρωποι συνεθλίβησαν μέχρι θανάτου κι αρκετές εκατοντάδες τραυματίστηκαν λόγω του συνωστισμού. Το παιχνίδι διακόπηκε στο έκτο λεπτό, αλλά ήταν ήδη αργά…

 

Το Χίλσμπορο δεν ήταν η πρώτη ποδοσφαιρική βρετανική τραγωδία. Ο χουλιγκανισμός και ο ρατσισμός κυριαρχούσαν στα εγγλέζικα γήπεδα κατά τη δεκαετία του ’80 ενώ οι συχνές οπαδικές εξεγέρσεις εντός κι εκτός Βρετανίας συνδέθηκαν άμεσα και με την εκτεταμένη κατανάλωση αλκόολ. Εξάλλου, το Μάιο του 1985 η φωτιά στο γήπεδο της Μπράντφορντ οδήγησε 56 άτομα στο θάνατο, ενώ μερικές μέρες μετά στο Χέιζελ των Βρυξελλών η επίθεση των οπαδών της Λίβερπουλ στους οπαδούς της Γιουβέντους πριν την έναρξη του τελικού του Κυπέλλου Πρωταθλητριών οδήγησε σε κατάρρευση ενός τοίχου και σε φριχτό θάνατο 39 Ιταλών.

 

Μετά το Χέιζελ, η ίδια η Αγγλική κυβέρνηση δια στόματος Θάτσερ ανέλαβε την ευθύνη: οι αγγλικές ομάδες έμειναν εκτός Ευρωπαικών Κυπέλλων για 5 περιόδους, ενώ το όλο αυτομαστίγωμα έκανε την ενασχόληση με το ποδόσφαιρο να μοιάζει περιθωριακή. Παράλληλα, η Θάτσερ εμπνεύστηκε το «νομοσχέδιο για τους φίλους του ποδοσφαίρου», με κεντρική ιδέα την υποχρέωση των οπαδών να έχουν ταυτότητες – ουσιαστικά ποινικοποιώντας την οπαδική ιδιότητα! Ήταν μια κατάσταση που έπρεπε να αλλάξει…

 

Στο Χίλσμπορο χάθηκαν 96 νέοι άνθρωποι, αγόρια και κορίτσια κάθε κοινωνικής τάξης, που πήγαν στο Σέφιλντ για να παρακολουθήσουν την αγαπημένη τους ομάδα. Ήταν μια τραγωδία απερίγραπτη που βύθισε όλο το Λίβερπουλ στο πένθος για πολύ καιρό. Παράλληλα με την ανείπωτη οδύνη και τη δικαιολογημένη οργή, η αγγλική κοινή γνώμη συνειδητοποίησε βίαια την ανάγκη ενός ριζικού μετασχηματισμού στον τρόπο που αντιμετωπιζόταν το άθλημα. Ο κίνδυνος να αντιμετωπιστεί η τραγωδία σαν μια ακόμη άτυχη στιγμή, σαν μια ακόμη απόδειξη της βαρβαρότητας των ποδοσφαιρόφιλων ήταν μεγάλος: η παρουσία οπαδών της, στιγματισμένης από το Χέιζελ, Λίβερπουλ, έδινε άμεσα επιχειρήματα στον καθένα να βάλλει εναντίον της οπαδικής κουλτούρας και να συνδέσει την παρακολούθηση ποδοσφαίρου με κάθε είδους ζωώδες ένστικτο. Τις πρώτες μέρες κυκλοφορούσαν θεωρίες για εκτεταμένη μέθη στις τάξεις των οπαδών της Λίβερπουλ, για βανδαλισμούς και κλοπές ακόμη και εις βάρος νεκρών, για μανιασμένο πλήθος που θα έκανε ο,τιδήποτε για να μπει στο γήπεδο.

 

Ο λόρδος Τζάστις Τέιλορ που κλήθηκε να συντάξει το πόρισμα για το Χίλσμπορο, κατάφερε να διαλύσει κάθε είδους αμφιβολία για όσα είχαν συμβεί: λόγω του μεγάλου πλήθους η αστυνομία άνοιξε και τις πλαίνες πόρτες με συνέπεια στο μοναδικό τούνελ που οδηγεί στην κερκίδα να συνωστιστούν και να συνθλιβούν οι άτυχοι οπαδοί. Καμιά ένδειξη χουλιγκανισμού κι εκτροπής από τη νομιμότητα η ευθύνη αποδόθηκε στην αστυνομία. Η ενδεδειγμένη, κατά τον Τέιλορ ενέργεια θα ήταν η καθυστέρηση της έναρξης του αγώνα. Ωστόσο, αυτό δεν αποφασίστηκε, η χρονική πίεση οδήγησε στο άνοιγμα των δευτερευουσών θυρών, στο συνωστισμό στο τούνελ εξόδου κι έτσι συνεθλίβησαν εκατοντάδες άτομα προσπαθώντας να μπουν σε μια κερκίδα που τους χωρούσε όλους, απλά χρειαζόταν τάξη για την είσοδο κι έξοδό τους. Εξάλλου, ο αγώνας δεν ήταν sold out, εισιτήρια υπήρχαν μέχρι και λίγο πριν την έναρξη…

 

Το δεύτερο μέρος της έκθεσης Τέιλορ περιείχε γενικότερες ιδέες για τη βελτίωση του ποδοσφαίρου. Ο λόρδος Τέιλορ, με πλατιά γνώση του αθλήματος, σεβόμενος την οπαδική κουλτούρα και επιδεικνύοντας φιλελευθερισμό σε αντίθεση με τη στενομυαλία της Θάτσερ το 1985, κατέθεσε λύσεις που πραγματικά άλλαξαν την ιστορία του ποδοσφαίρου. Πρότεινε τον εκσυγχρονισμό των γηπέδων και την τοποθέτηση καθισμάτων σε όλα τα σημεία. Για το σκοπό αυτό οι ομάδες μπήκαν σε πρόγραμμα συλλογής χρημάτων από την οπαδική τους βάση μέσω κουπονιών – δόθηκε δηλαδή η ευκαιρία στους οπαδούς να εκσυγχρονίσουν και να λαμπρύνουν το αντικείμενο του πάθους τους οι ίδιοι. Τα νέα γήπεδα, η αίσθηση της συμμετοχής σε ένα σχέδιο εξυγίανσης, η ανάγκη των ποδοσφαιρόφιλων να πάψουν να ντρέπονται για αυτό που αγαπάνε, συνεπικουρούμενα από τη συγκυρία της καλής παρουσίας της Εθνικής Αγγλίας του Λίνεκερ και του Γκασκόιν στο ιταλικό Μουντιάλ του 1990, οδήγησαν σε μια ραγδαία άνοδο το αγγλικό ποδόσφαιρο, βάζοντας τις βάσεις για να γίνει αυτό που είναι σήμερα: ασφαλές, θεαματικό και ουσιαστικά παγκόσμια υπόθεση.

 

Λίγες μέρες μετά το Χίλσμπορο ο Economist κυκλοφόρησε με τίτλο «Ποδόσφαιρο, το άθλημα που πέθανε». Ωστόσο, η έκθεση Τέιλορ και η παραδοσιακή αγάπη των Άγγλων για το παιχνίδι τού έδωσε το φιλί της ζωής. Τελικά η 15η Απριλίου ήταν ταυτόχρονα η Σταύρωση και η Ανάσταση του ποδοσφαίρου! Χρόνια πολλά σε όλους!
* Ο Γιάννης Αγραφιώτης είναι ειδικευόμενος οφθαλμίατρος και φανατικός ποδοσφαιρόφιλος. Για τη σχέση ζωής με την αγαπημένη του ΑΕΚ έχει γράψει το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα «Μόνη ξανά δε θα σ’ αφήσω» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΩΚΕΑΝΙΔΑ

 

** Οι πληροφορίες για τις τραγωδίες σε Χέιζελ και Χίλσμπορο προέρχονται από τα εξαιρετικά βιβλία «Ο πυρετός της μπάλας» του Νικ Χόρνμπυ (εκδ. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ) και «Το τελευταίο παιχνίδι» του Τζέισον Κόουλι (εκδ. ΤΟΠΟΣ)

Διαβάστε επίσης Eνα εγκληματικό λάθος που σφράγισε τη μοίρα 96 ψυχών!